Undanfarin ár hefur einstaklingum sem fá stæðiskort fyrir hreyfihamlað afhent, fjölgað töluvert. Hefur það vakið upp spurningar um hvort viðmiðin séu of víð þannig að of margir fái stæðiskort, hvort P-merkt stæði séu of fá eða hvort eitthvað annað valdi.

Á vorþinginu lagði Sigmundur Ernir Rúnarsson fram eftirfarandi fyrirspurn til heilbrigðisráðherra um stæðiskort fyrir hreyfihamlaða.

1. Hvaða almennu læknisfræðilegu viðmið leggur landlæknisembættið til grundvallar við mat á umsóknum um stæðiskort fyrir hreyfihamlaða?

Svar heilbrigðisráðherra: Embætti landlæknis gefur ekki út formleg viðmið sem eiga að liggja til grundvallar við mat á umsóknum um stæðiskort fyrir hreyfihamlaða. Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu hefur gefið út verklagsreglur um útgáfu stæðiskorta í samráði við embættið á grundvelli reglugerðar nr. 1130/2016, um útgáfu og notkun stæðiskorts fyrir hreyfihamlaða, sem tóku gildi í janúar 2020. Í læknisvottorði fyrir umsóknir um stæðiskort eru læknisfræðileg viðmið og skilyrði sem voru uppfærð samhliða útgáfu verklagsreglna hjá sýslumanni.

2. Telur ráðherra þau viðmið nægjanlega skýr í ljósi mikillar fjölgunar útgefinna stæðiskorta?

Svar heilbrigðisráðherra: Þar sem embættið hefur ekki gefið út formleg viðmið getur ráðherra ekki tekið afstöðu til þess hvort þau séu nægjanlega skýr. Almenn læknisfræðileg viðmið koma hins vegar fram í læknisvottorði vegna stæðiskorts. Læknisvottorðið er þó aðeins eitt af þeim atriðum sem litið er til við mat á því hvort gefa eigi út stæðiskort. Umsækjandinn þarf sjálfur í umsókn sinni að gera grein fyrir þeim ástæðum sem eru fyrir sérstakri þörf á ívilnun til að mega leggja ökutæki í bifreiðastæði fyrir fatlaða. Því eru hin læknisfræðilegu viðmið um útgáfu stæðiskorta tiltölulega víð.

Þessu til viðbótar má geta þess að vísað var á Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar varðandi endurskoðun á viðmiðum. Setja má spurningarmerki við það að Þróunarmiðstöð heilsugæslunnar hafi þetta verkefni eða hvort heilbrigðisráðherra og hennar ráðuneyti væri ekki betur til þess fallin.

Að mati Sjálfsbjargar landssambands hreyfihamlaðra, er útbýting stæðiskorta ábyrgðarhluti, þetta eru jú takmörkuð gæði, ef svo má að orði komast. Stæðiskort eru ætluð þeim sem hafa skerta hreyfigetu og eiga erfitt með að ganga langar vegalengdir eða nota almenn bílastæði vegna fötlunar eða alvarlegs heilsufarsvanda. Undir þetta fellur fólk með varanlega eða langvarandi hreyfihömlun.

Fólk sem þarf að nota hjólastól, göngugrindur eða önnur viðlíka hjálpartæki.

Fólk með alvarlega hjarta- eða lungnasjúkdóma sem takmarka göngugetu.

Fólk með aðra fötlun/sjúkdóma sem valda verulegum erfiðleikum við að komast leiðar sinnar án þess að hafa aðgang að sérmerktum bílastæðum.

Réttur til stæðiskorts byggist ekki eingöngu á sýnilegri fötlun eða því hvort einstaklingur noti hjólastól, einstaklingur með ósýnilega fötlun getur þurft á stæðiskorti að halda.

Misskilningur virðist vera um hverjir hafi rétt á stæðiskortum. Ekki eiga öll sem sem hafa greiningar sem falla undir fötlunarhugtakið rétt til að fá afhend stæðiskort. Mikilvægt að viðmiðin séu skýr.